Skip Navigation Links

زیور آلات و ملحقات

6-3-1 زیور آلات و ملحقات

پیشانی بند سکه دوزی شده

نوار منجوق دوزی همراه چنکه

چنکه

گار

گوشواره ( هلالی اشکی گل سکه ایی شرابه ایی)

گل سر

گل سینه

گردنبند سینه ریز ، خفتی

بازو بند

انگشتر

دستبند طلا  و نقره( دستبند نقره موسوم به بیلرزیک Birzik)[1].

سکه های دوخته شده به روی جلیقه یا کت

آویزهایی آویخته از کلاهک یا کلاه

سنجاق های کوچک و بزرگ

خلخال

گیسو بند

کیسه مو

زر ( طلا) و سیم( نقره) برای آریاییها نماد آفتاب و ماهتاب در روی زمین است. در ادبیات روستایی ایزدان از بزرگ تا کوچک به زر و سیم آراسته اند. آنها در لباس گردونه، تبر و خنجر طلایی دارند. مثلا پوشش جوشن و گردونه زرین است و اسپانش سیمین. آناهید لباس طلایی، کفش طلایی و گردونه طلایی و روشن رشن طلایی و ترازوی طلایی دارند. حکیم عمرخیام در نوروزنامه آورده است که جمشید زر را کشف کرد و از آن دایر بزرگی مانند آفتاب آفرید همین گونه دایره ای از سیم ساخت که مظهر آفتاب است- زر نشانه آفتاب و آتش در زمین است و مثل خورشید درخشان و پاک است. زر شاه فلزات به شمار می رود، از این لحاظ علاقه و توجه آریاییها به این فلز گرانبها فراوان بود. آنان زر را به مثابه سمبول پاکی، اصالت و عالی تباری بر دیگر فلزات ترجیح می دادند- آریاییها خود را اصیل زادگان اهل بشر و زر را نماد نژادی خود می دانستند از این رو ایشان نه تنها تزئینات بلکه وسایل نمادی خویش را هم از طلا و نقره می­ساختند.

اگر دیگر مردم جهان زر را به منزله ثروت و سرمایه مادی به کار می­گرفتند، آریاییها این فلز را در حکم نماد نژادی و عالی مقامی پرستش می­کردند. هرودوت می­نویسد که: کوروش خنجر زرینی داشت که به آن سوگند یا می­کرد وهرگز نمی­شکست. پس کوروش خنجر زرین خویش را همچون سمبول پاکی و راستی مقدس می شمرد. پوششهای زرین پادشاه سکاییان که از گورستان اِسیق کول( قرقیزستان) و طلا تبه زمان کوشانیان( افغانستان) به دست امده اند. ادعای بالا را ثابت می کنند - سیم نیز پس از زر دارای ارزش و جایگاه والایی است که هم از حیث فلز گرانبها و پاک یکی از سمبولهای اصیل زادگی آریاییها بود[2].

النگو( چوری)

تاج: یکی از ویژگیهای مردم آریایی و شاهان ایشان تاج سرشان است. تاجگذاری از کیومرث نخستین آدم و نخستین پادشاه شروع شد در فلسفه آیین مزدیسنا پاکترین و والاترین عضو پیکر انسان سر است.

بنابراین همه آریاییها که تصویرهایشان در روی سکه ها، دیوار کاخها و مجسمه ها دیده می شود تاجدارند تمام شاهان همچنین اعیان واشراف و مردم عامی آریایی بیش از اسلام صاحب تاج بودند.[3]

نخستین پادشاه آریاییها، جمشید پسر قهرمان یا شاه آفتاب بود از این رو وی به خَشتَره یعنی حاکم دارای تاج نورافشان و پرفروغ لقب گرفت به این ترتیب پادشاهان آریایی خود را آفتاب زاده می دانستند. طبق گفته هرودوت خدای بزرگ ماساژت ها میترا آفتاب بود و اسبهای زیادی را قربانی او می کردند[4].

نیم تاجی ( ترکمن )

زیور آلات غالبا از جنس طلا و نقره اند و با سنگهای قیمتی مانند عقیق یاقوت یشم لاجورد و ...) آذین بندی شده اند و شامل اقلام ذکر شده می باشند.

به طور کلی تندیس آفتاب هم به مهر( میترا) و هرمز هم به بسیاری از ایران اوستایی نسبت داده می شود شگفت انگیز است که خدایان آریایی که تصویرهای آنان در بازیافتهای باستان شناسان از جمله تَنبَرها( استخوان دانها) و نقاشیهای دیواری پیش از اسلام پیدا شده، در اطراف سر، هاله نورافشان الهی و بر سر تاج دارند. به طوری که معلوم است در آئینهای دیگر، خدایان و فرشتگان تنها هاله نورافشان دارند اما در آیین آریاییها خدایان و فرشتگان تاجدار نیز هستند به اعتقاد پیشینیان تاج سمبول و نهاد نژاد و گوهر آریاییها است که در سر خدایان نیز به تصویر کشیده شده است نشانه خواجگی، پادشاهی و اشرافیت است[5].

یکی از ویژگیهای مردم آریایی و شاهان تاج سرشان است. تاجگذاری کیومرث نخستین آدم ونخستین پادشاه شروع شد. در فلسفه آیین مزدیسنا پاکترین و والاترین عضو پیکر انسان سر است، بنابراین همه آریاییها کهتصویرهایشان در روی سکه ها، دیوار کاخها و مجسمه ها دیده می شود، تاجدارند. تمام شاهان همچنین اعیان و اشراف و مردم عادی آریایی پیش از اسلام صاحب تاج بوده اند[6].

هرودوت می نویسد: همه سکاییان کلاه نوک باریک داشتند – تصویرهای ایشان که در یادگارهای باستانی باقی مانده است به عصرهای مختلف پیش از میلاد و قرنهای اول تا هشتم متعلق دارد نخستین تصویر انسانی که به سرکلاه نوک باریک دارد از گورستان سین کیانگ چین به دست آمده که متعلق به سده های 16 تا 21 قبل از میلاد است. گورستان مانند آفتاب صدوراست و به یکی از تیره های آریایی نسبت دارد[7] به این ترتیب آریاییها از زمانهای بسیار قدیم کلاه یا تاج برسر داشتند[8]


 

1/6-3-1 ملحقات

منگوله

یراق

نوار

ریشه

زنگوله

خرمهره ( کوجی)

کیسه دعا

بازوبند ( حاوی دعا)

مهره های چشم نظر( سبز رنگ یا آبی رنگ)

مچ پیچ ( زنانه ، مردانه ، بچه گانه)

کیسه پول

کیف پول

کیسه چپق

هسته خرما

کیسه دعا: دعاهایی که روی کاغذ نوشته می شد ودر کیسه های کوچک دوخته شده می­گذاشتند و سرکیسه را هم می دوختند و به لباس( بویژه لباس کودکان) وصل می­کردند ابعاد کیسه دعا معمولا 2×3 سانتیمتر بود، گاهی همین دعاها را در قالبهای زینتی فلزی نیز قرار می­دادند و به لباسها می­دوختند( روی بازو) و یا از کردن آویزان می­کردند.


 



[1] - ص 128 – سرزمین و مردم درگز

[2] -  ص128 و 129- تاجیکان آریائیها و فلات ایران – شکور زاده.

[3] - ص 126تاجیکان، آریاییها و ...

[4] ص 125

[5] - ص 126 تاجیکان، آریاییها و .....

[6] - همان منبع

[7] - ماهنامه علم وحیات به روسی، شماره 5.

[8] - ص127- تاجیکها – آریاییها و فلات ایران – شکور زاده 



2 اردیبهشت 1392